Πέμπτη 20 Σεπτεμβρίου 2012
Μάριο Βάργκας Λιόσα: Ο ΄Ανθρωπος που έλεγε Ιστορίες
Ενας Περουβιανός επισκέπτεται μία έκθεση φωτογραφιών του Αμαζονίου σε μια κάπως μυστήρια γκαλερί της Φλωρεντίας. Η φωτογραφία ενός «ιστορητή» από τη φυλή Ματσιγκένγκα θα του τραβήξει την προσοχή και θα του θυμίσει ένα παλιό φίλο από τη Λίμα, τον Σαούλ, με το παρατσούκλι Μασκοφόρος, ο οποίος εξαφανίσθηκε χωρίς να αφήσει ίχνη πίσω του. «΄Όλα τα πρόσωπα ήταν στραμμένα, σαν ακτίνες ενός κύκλου, προς ένα κεντρικό σημείο, μιαν αντρική σιλουέτα, που όρθια στην καρδιά του κύκλου των μαγνητισμένων Ματσιγκένγκα, μιλούσε, κουνώντας τα χέρια. Αναρίγησα…Δε χωρούσε αμφιβολία. ΄Ενας ιστορητής.».
Ο Σαούλ γοητεύεται από τους ανθρώπους του απάτητου δάσους της Αμαζονίας, από την λατρεία του πνεύματος του δέντρου, του φιδιού, του σύννεφου και του κεραυνού. Από την πρώτη του επαφή με την Αμαζονία, ο Μασκοφόρος πιάστηκε σε μια πνευματική παγίδα που τον έκανε άλλον άνθρωπο. ΄Όχι μόνο επειδή έχασε το ενδιαφέρον του για τη νομική και γράφτηκε στην εθνολογία … αλλά κι επειδή, από τότε άρχισε η αφοσίωσή του, η εμμονή του σε δύο υποθέσεις οι οποίες κατά τα επόμενα χρόνια συνιστούσαν το μοναδικό του θέμα συζήτησης: την κατάσταση των φυλών του Αμαζονίου και την καταστροφή των δασών που τις φιλοξενούσαν. Κάποτε δώρισε στον αφηγητή ένα λευκό κοκκαλάκι, σε σχήμα ρόμβου, με σκαλιστά γεωμετρικά σχήματα σε χρώμα κοκκινωπό προς ώχρα. Τα σχήματα παρίσταναν δύο παράλληλους λαβυρίνθους, φτιαγμένους από γραμμές διαφόρων μεγεθών σε ίσες αποστάσεις, με τις μικρές χωμένες μέσα στις μεγάλες. «Αν πιστεύεις ότι αυτά τα σύμβολα είναι οι ρουφήχτρες του ποταμού ή δύο βόες τυλιγμένοι που λαγοκοιμούνται, μπορεί να έχεις δίκιο. Αλλά κυρίως είναι η τάξη που κυβερνά τον κόσμο. ΄Οποιος αφήνει να τον κυριεύσει ο θυμός, στραβώνει τις γραμμές αυτές, και όταν είναι στραβές, δεν μπορούν πια να στηρίξουν τη γη.» Ο Μασκοφόρος δεν θύμωνε ποτέ του με κανένα και για τίποτε. ΄Ισως να είχε ήδη κατακτήσει το ιδανικό των Ματσιγκένγκα, να μην αισθάνεται ποτέ θυμό για να μην υποχωρήσουν οι παράλληλες γραμμές που στηρίζουν τον κόσμο. Το πιο σημαντικό για τη φυλή αυτή , που ζούσε διάσπαρτη στη ζούγκλα του Κούσκο και του Μάδρε ντε Ντιος, ήταν η ηρεμία. Να μην πνίγεσαι σε μια κουταλιά νερό ούτε σε μια πλημμύρα. Να συγκρατείς όλα τα συναισθηματικά ξεσπάσματα, γιατί υπάρχει μια μοιραία σύνδεση ανάμεσα στα πνεύματα των ανθρώπων και σ΄ εκείνα της Φύσης και κάθε βίαιη εκδήλωση του ενός προκαλεί κάποια καταστροφή στην άλλη». Η φυλή των Ματσιγκένγκα είχε επιβιώσει επειδή τα ήθη και τα έθιμά της είχαν υποταχθεί στους ρυθμούς και τις απαιτήσεις του φυσικού κόσμου, χωρίς να τον παραβιάσει ή να τον αναστατώσει βαθιά, ίσα ίσα το αναγκαίο για να μην την καταπιεί εκείνος. «Ακριβώς το αντίθετο από εκείνο που κάναμε εμείς, οι πολιτισμένοι, που σπαταλούσαμε τους φυσικούς πόρους χωρίς τους οποίους θα καταλήγαμε να μαραθούμε, σαν φυτά χωρίς νερό». Οι Ματσιγκένγκα δεν ζούσαν σε οικισμούς. Δεν είχαν φύλαρχο και δε φαίνονταν να αναγνωρίζουν άλλη εξουσία πέρα από εκείνη που είχε κάθε πατέρας στην οικογένειά του. Οι μάγοι θεραπευτές τους οι σεριπιγάρι – αναλάμβαναν να ξορκίσουν όλα τα κακά πνεύματα και τα πάθη της ψυχής. Από τη στιγμή όμως που όλα αυτά εκδηλώνονταν στο σώμα, τα θεωρούσαν αναπότρεπτα. Οι ιστορητές δεν ασκούσαν καμιά εξουσία στο «χαλαρό και σκόρπιο αρχιπέλαγος της κοινωνίας των Ματσιγκένγκα». ΄Ηταν μάλλον κάτι σαν ταχυδρόμοι της κοινότητας. Πρόσωπα που μετακινούνταν από το ένα σπιτικό στο άλλο, στην αχανή περιοχή όπου ήταν διασκορπισμένοι οι Ματσιγκένγκα, ενημερώνοντας τους μεν για όσα έκαναν οι δε, πληροφορώντας αλλήλους για τα γεγονότα, για τις ευτυχείς και ατυχείς συγκυρίες στη ζωή των αδελφών τους, τους οποίους έβλεπαν πολύ σπάνια ή ποτέ… Οι συνεκτικοί δεσμοί της κοινότητας την οποία η ανάγκη για επιβίωση είχε υποχρεώσει να κομματιαστεί και διασκορπιστεί στους τέσσερις ανέμους». Ο ιστορητής πιθανόν να αποτελούσε τη μνήμη της κοινότητας, τον θεματοφύλακα των μυστικών της οικογένειας. Για τον νεαρό αφηγητή, οι Ματσιγκένγκα δεν μπορούσαν να μείνουν σε ένα μέρος, δεν ένιωθαν την παραμικρή προσκόλληση στον τόπο που ζούσαν, «θα έλεγε κανείς ότι τους κατείχε το δαιμόνιο της μετακίνησης». Για τον δεύτερο αφηγητή, οι Ματσιγκένγκα, άλλοτε με εφόδιο τη γνώση, άλλοτε με τη γνώση χαμένη, περπατούσαν για να στηρίξουν τον ήλιο, να εμποδίσουν την βασιλεία του Σκότους. «Γιατί περπατάμε; Για να έχει φως και ζέστη, για να είναι όλα ήσυχα. Αυτή είναι η τάξη του κόσμου. Εκείνος που μιλάει με τις πυγολαμπίδες κάνει αυτό που πρέπει να κάνει. Εγώ αλλάζω τόπο όταν έρχονται οι βιρακότσα. Θα είναι η μοίρα μου ίσως…». (βιρακότσα ονόμαζαν πολλές φυλές αμερικανών ιθαγενών τους ευρωπαίους). Το σημαντικό γι΄ αυτούς είναι να μη χάνουν την υπομονή τους, να αφήνουν να γίνει αυτό που είναι να γίνει, να μη στρεβλώνουν την τάξη του κόσμου. «Αν ο άνθρωπος ζει ήρεμος και χωρίς ανυπομονησία, προλαβαίνει να συλλογιστεί και να θυμηθεί». Για να το πετύχει αυτό, πρέπει να τρώει αυτά που πρέπει και να σέβεται τις απαγορεύσεις. Είναι δύσκολο να φτάσει κάποιος στη γνώση: πολλές δοκιμασίες, εξαγνισμός, αναγέννηση. «΄Οποιος ξέρει τις αιτίες και τις συνέπειες, κατέχει τη γνώση, ίσως». Γνώση. «Αυτό που κάνουνε και που δεν κάνουνε οι άνθρωποι, αυτό μετράει. Να περπατάνε, ν΄ ακολουθούνε το γραφτό τους, αυτό μετράει. Ο κυνηγός να μην αγγίζει αυτό που κυνήγησε, ούτε ο ψαράς αυτό που ψάρεψε. Ο σεβασμός στις απαγορεύσεις, αυτό είναι. Μετράει αν είναι ικανοί να περπατήσουν, για να μην πέσει ο ήλιος. Για να έχει τάξη ο κόσμος, αυτό είναι. Για να μη γυρίσει το σκοτάδι, οι συμφορές. Αυτό είναι που μετράει. Οι λεκέδες στο πρόσωπο, όχι, δε μετράνε, ίσως». Η χειρότερη συμφορά δεν είναι οι λεκέδες στο πρόσωπο, είναι να μην ξέρεις το χρέος σου, να μη συναντήσεις ποτέ το γραφτό σου.
Οι μνήμες γίνονται όλο και πιο δυνατές, και τα δύο πρόσωπα αφηγούνται, ο καθένας με τον τρόπο του και τη δική του προσωπική γλώσσα, την ίδια ιστορία, ξεδιπλώνοντας κάθε φορά τις φανερές και κρυφές πλευρές της. Οι δύο αφηγήσεις εναλλάσσονται μεταξύ τους αποκαλύπτοντας το μυστήριο που πάντα δένει τους αρχέγονους μύθους με την κοινωνία και τους μηχανισμούς της, και την επίδρασή τους στη ζωή του σύγχρονου ανθρώπου.
Για τους Ματσιγκένγκα η ιστορία δεν προχωρεί, ούτε υποχωρεί: ανακυκλώνεται, επαναλαμβάνεται. «΄Αραγε περπατά μαζί τους, με μικρά βήματα σαν υδρόβιου πουλιού, που πατάει ταυτόχρονα με όλη την πατούσα του, τον τυπικό βηματισμό των φυλών του Αμαζονίου, ο πρώην φίλος μου, ο πρώην Εβραίος, ο πρώην λευκός και πρώην δυτικός Σαούλ Σουράτας; Αποφάσισα ότι ο ιστορητής στη φωτογραφία του Μαλφάτι είναι αυτός…Η μεταμόρφωση θα πρέπει να ήταν πολύ αργή, μια διεργασία υποσυνείδητη, σε κείνα τα χρόνια που αφιέρωσε στη μελέτη εθνολογίας στο Σαν Μάρκος…Το γεγονός ότι ο φίλος μου Σαούλ Σουράτας απαρνήθηκε όλα όσα ήταν και όσα θα μπορούσε να γίνει, προκειμένου, εδώ και πάνω από είκοσι χρόνια, να περιδιαβαίνει τις ζούγκλες της Αμαζονίας, διαιωνίζοντας … την παράδοση αυτής της αόρατης γραμμής πλανόδιων αφηγητών ιστοριών, είναι κάτι, που κατά καιρούς επιστρέφει στη μνήμη μου και φουσκώνει την καρδιά μου με περισσότερη δύναμη από όσο το έκανε ποτέ ο φόβος ή ο έρωτας»
Η μαγευτική εξιστόρηση του συγγραφέα κλείνει καθώς ο Περουβιανός αφηγητής ρεμβάζει κάτω από τα άστρα, στη νύχτα της Φλωρεντίας. «…Ξέρω ότι στα πέτρινα γεφύρια σε χρώμα ώχρας πάνω στον ΄Αρνο, κάτω από τα κακόφημα δέντρα του Κασίνε ή κάτω από τα μούσκουλα του Ποσειδώνα στην πηγή του και το μπρούντζο με τις κουτσουλιές περιστεριών του Περσέα του Τσελίνι, οπουδήποτε κι αν καταφύγω γυρεύοντας να καταπραΰνω τη ζέστη, τα κουνούπια, την ψυχική μου έξαψη, θα ακούω πάντα, κοντά, ακατάπαυστα, κροταλιστά, προαιώνια, αυτόν τον ιστορητή Ματσιγκένγκα».
Παρασκευή 23 Μαρτίου 2012
ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΔΙΑΚΟΠΕΣ ΜΕ ΤΗ ΣΧΟΛΗ «ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ ΧΕΙΡΩΝ» ΑΠΟ 30 ΙΟΥΝΙΟΥ ΜΕΧΡΙ 12 ΙΟΥΛΙΟΥ 2012

Δύο 7ήμερα: 30 Ιουνίου με 6 Ιουλίου και 6 με 12 Ιουλίου αφιερωμένα στην ΑΝΑΖΩΟΓΟΝΗΣΗ, στην ΞΕΚΟΥΡΑΣΗ και την ΑΝΤΙΓΗΡΑΝΣΗ σώματος και νου, στη ΛΗΣΜΟΝΙΑ για λίγες μέρες του συνήθη τρόπου ζωής και σκέψης γιατί…
Όταν οι άνθρωποι δεν ξεχνούν εκείνο που μπορεί εύκολα να ξεχαστεί
και ξεχνούν εκείνο που δεν έπρεπε να ξεχνιέται ποτέ,
τότε έχουμε μια περίπτωση αληθινής λησμοσύνης.
Ας θυμηθούμε ότι ο καθένας μας χρειάζεται μια ευκαιρία για βαθιά ξεκούραση και επαφή με γνώσεις και τεχνικές που θα τον οδηγήσουν στην αρμονία από την οποία διέπονται οι λεπτές δυνάμεις που υφαίνουν τη ζωή.
Το μέρος που θα μας φιλοξενήσει φέτος είναι ένα ξενοδοχείο σε μια μαγευτική ιδιόκτητη έκταση 25 στρεμμάτων στην παραλία Πλάκα Πηλίου, γεμάτο οπωροφόρα δέντρα και οργιώδη βλάστηση που συναντούν το ατέλειωτο γαλάζιο του Αιγαίου, όπου θα απολαύσουμε τη θάλασσα, το δάσος, την συντροφικότητα, τη διερεύνηση των γνώσεων μας, τη χαρά που πηγάζει από τη φροντίδα του εσωτερικού μας κήπου. Οι διακοπές αυτές είναι μια απόπειρα αλλαγής της άρρωστης δόνησης και της ανισορροπίας που ακτινοβολείται από τον «κανονικό» τρόπο ζωής.
Σαν όπλα για την κατάκτηση αυτής της βαθιάς αναγέννησης που τα αρχαία συγγράμματα περιγράφουν σαν «ετήσια απομόνωση», αφιερωμένη στον ορθό επαναπροσδιορισμό του εαυτού μας θα χρησιμοποιήσουμε τα παρακάτω:
1) Καθημερινό πολύωρο, αλλά απίστευτης ενέργειας πρόγραμμα (ανάλυση παρακάτω)
2) Διατροφή : Γευματίζουμε ομαδικά 3 φορές την ημέρα με βιολογικά κατά το δυνατόν τρόφιμα που μαγειρεύονται αποκλειστικά για την ομάδα μας. Αναλύουμε τη διατροφή σύμφωνα με τον κύκλο των 5 στοιχείων και με την αλλαγή της ενέργειας κατά εποχή. Βιώνουμε όλες τις διαστάσεις της διατροφής, μέσα από το γέλιο και τη συντροφικότητα.
3) Βότανα : Προαιρετική χρήση αποτοξινωτικών και εξισορροπητικών βοτάνων που τα πίνουμε σαν αφεψήματα με το πρωινό ή μετά τις ασκήσεις και στόχο έχουν το φρεσκάρισμα του σώματος και του νου.
4) Θάλασσα: Η επαφή με το αλμυρό νερό επιδρά ευεργετικά στην αύρα του ανθρώπου.
5) Δάσος: Χώρος άσκησης, χώρος ψυχαγωγίας, χώρος παρατήρησης αναζωογονεί και διδάσκει.
Καθημερινό πρόγραμμα
7:00 Ξύπνημα και πρωινή βόλτα στο δάσος. Αναπνευστικές ασκήσεις – τόνωση των διαφραγμάτων – Ξύπνημα του σώματος. Από την εσωτερική τέχνη του Ba-gua chan (8 τρίγραμμα) οι οκτώ βασικές παλάμες. Επαφή με τις τεχνικές του κονταριού.
9:00 Πρωινό που περιλαμβάνει τσάι 12 βοτάνων, κουάκερ, φρούτα, μέλι, ταχίνι, αυγά ντόπια, παξιμάδια, γιαούρτι, τυρί. Στην συνέχεια ελεύθερος χρόνος για ξεκούραση , διάβασμα, κολύμπι κλπ.
13:30 Μεσημεριανό φαγητό: σαλάτα ωμή και βραστή, δημητριακά, λαχανικά εποχής, τυρί φέτα και κάθε δεύτερη μέρα ψητό ψάρι. Ακολουθεί μεσημεριανή ανάπαυση.
18.00-18.30 Ανάλυση του σεμιναρίου της διατροφής. Κατά το α΄ 7ήμερο θα
αναλύσουμε τα έξι πρώτα κεφάλαια και κατά το β΄ 7ήμερο τα 7ο έως 12ο κεφάλαια του σεμιναρίου.
18.30-19.30 Πρακτικές που έχουν στόχο την εξισορρόπηση των 5 στοιχείων και τη
θεραπευτική αναγέννηση του σώματος. Στα δύο 7ήμερα θα διδαχθούν:
1ο: Το θεραπευτικό Chi Kung «18 χέρια του Λόχαν» Α΄ μέρος
2ο : Το θεραπευτικό Chi Kung «18 χέρια του Λόχαν» B΄ μέρος
Τα «18 χέρια του Λόχαν» είναι ένα Chi Kung από την εποχή του Bodhidharma (600 μ.χ. περίπου), βγαλμένο από ένα αρχαίο χειρόγραφο «Αλλαγή των Μυών και των Τενόντων».
19.30-20.30: Διαλογισμός, ασκήσεις σε στρώμα Τao-Yin (παρόμοιες με της Yoga) που αντιστοιχούν στην καλοκαιρινή εποχή. Παράλληλα κατά τη διάρκεια της πρώτης εβδομάδας θα γίνει εξάσκηση του Chi Kung των (6) θεραπευτικών ήχων, ενώ κατά τη διάρκεια της δεύτερης θα διδαχθεί το σεμινάριο του Σιδερένιου Πουκάμισου.
21:00 Βραδινό φαγητό (ανάλογο του μεσημεριανού).
Κόστος συμμετοχής: Στην τιμή περιλαμβάνονται πλήρης διατροφή, διαμονή, ασκήσεις και το υπόλοιπο πρόγραμμα (για κάθε 7ήμερο).
Μονόκλινο δωμάτιο: 580 ευρώ
Δίκλινο δωμάτιο: 450 ευρώ
Απαραίτητος εξοπλισμός: Αθλητικά παπούτσια, στρωματάκι για τις ασκήσεις, ελαφρά ρούχα γυμναστικής.
Το πρόγραμμα συντονίζεται από τον Χρήστο Καραγιάννη, δάσκαλο εσωτερικών
πολεμικών Τεχνών της σχολής «Κένταυρος Χείρων», στον οποίο το 2006 η Παγκόσμια
Ομοσπονδία Wu Shu απένειμε τον Χρυσό Αετό ή (3) Dan, και συνεργάτες.
Δηλώσεις συμμετοχής στο τηλ 24210-36156
Ώρες καταστημάτων
Πέμπτη 18 Αυγούστου 2011
΄Αγρια Πιπερόρριζα
Η συγγραφέας Anchee Min μιλά στο βιβλίο αυτό για τις δραματικές εμπειρίες της από την Πολιτιστική Επανάσταση που σημάδεψαν τα νιάτα της. Σ΄ αυτό το λεπτό και δυνατό μυθιστόρημα μας διηγείται μια συγκινητική ιστορία που βρίσκεται πολύ πιο κοντά σε αυτές τις τραγικές εμπειρίες από οτιδήποτε έχει γράψει μέχρι σήμερα, παρουσιάζοντας με ειλικρίνεια και δεξιοτεχνία το ψυχολογικό και σεξουαλικό κλίμα εκείνης της εποχής.
΄Όταν συναντάμε για πρώτη φορά την ΄Αγρια Πιπερόριζα, με την αδάμαστη θέληση και την εντυπωσιακή ομορφιά, είναι ακόμη μαθήτρια στο δημοτικό σχολείο, αλλά βρίσκεται κιόλας στο στόχαστρο των Ερυθροφρουρών εξαιτίας του «παράξενου» χρώματος των ματιών της. Το όνομά της προφέρεται Γου Γιανγκ Πέι και γράφεται Γου, όπως τα σπάνια αγριοβότανα, με το ιδεόγραμμα του Χορταριού στην κορυφή του ιδεογράμματος του Τίποτα. Γιανγκ, όπως η Πιπερόριζα. Μοναδική της φίλη θα γίνει η συμμαθήτριά της Σφενταμιά, που επίσης διώκεται λόγω ενός ασήμαντου παραπτώματος του πατέρα της που σαπίζει στη φυλακή. Μέσα από τα μάτια της Σφενταμιάς, μαοΐστριας από υποχρέωση και δίχως ίχνος φανατισμού, θα παρακολουθήσουμε την ιστορία των δύο κοριτσιών.
Ο νεκρός πατέρας της ΄Αγριας Πιπερόριζας θεωρούνταν κατάσκοπος από τους Ερυθροφρουρούς. Η μητέρα της οδηγείται στην αυτοκτονία. Η ίδια η ΄Αγρια Πιπερόριζα γίνεται ένθερμη οπαδός του Μαοϊσμού για να μπορέσει να επιβιώσει. Ανεβαίνει γρήγορα τα σκαλιά της κομματικής ιεραρχίας και ανακηρύσσεται πανεθνικό πρότυπο μαοΐστριας. Κερδίζει την αναγνώριση και το σεβασμό όλων, αλλά και την καρδιά ενός παιδικού της φίλου. ΄Όμως οι εντολές του Μάο απαγορεύουν τους ρομαντικούς έρωτες. Το ζευγάρι θα υποφέρει αφόρητα αντιμετωπίζοντας ένα αδιέξοδο καταπίεσης και παραλογισμού. Η Σφενταμιά εμπλέκεται στη σεξουαλικά φορτισμένη αυτή σχέση συμμετέχοντας σ΄ ένα ιδιόρρυθμο ερωτικό τρίγωνο που η συγγραφέας του βιβλίου περιγράφει με ψυχογραφική λεπτότητα και λυρικό ερωτισμό.
Η ΄Αγρια Πιπερόριζα έχει τις καθαρές γραμμές μιας παραβολής, τη δυνατή γεύση του πρωτοποριακού μυθιστορήματος, τη σεξουαλικότητα μιας γαλλικής ταινίας και τη θλίψη μιας πραγματικά τραγικής ιστορίας αγάπης.
(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)
Είναι ένα βιβλίο που παρουσιάζει την εποχή της Πολιτιστικής Επανάστασης ως μια εποχή που χαρακτηρίζεται από «ψυχολογικές και σεξουαλικές διαστροφές», όπως αναγράφεται και στο οπισθόφυλλο του βιβλίου, με τρόπο πειστικό, καθώς εστιάζει στο ερωτικό τρίγωνο. Οι επιφυλάξεις μου κατά την ανάγνωση με οδήγησαν να το τοποθετήσω έξω από τον χρόνο και τον χώρο στον οποίο αναφέρεται και να το εντάξω απλώς σε μια κατηγορία ανάλαφρων ερωτικών αναγνωσμάτων. Κατάλληλο για να προκαλέσει μια έρευνα σχετικά με τις αληθινές συνθήκες που επικρατούσαν στην Κίνα κατά τη διάρκεια της Πολιτιστικής Επανάστασης, αλλά και γι΄ αυτές που επικρατούσαν πριν από αυτή. Μου έχει δημιουργήσει μεγάλη απορία σχετικά με τη σημασία της Πολιτιστικής Επανάστασης. Επιφυλάσσομαι να ασχοληθώ έστω και λίγο με την ιστορία της Κίνας.
΄Όταν συναντάμε για πρώτη φορά την ΄Αγρια Πιπερόριζα, με την αδάμαστη θέληση και την εντυπωσιακή ομορφιά, είναι ακόμη μαθήτρια στο δημοτικό σχολείο, αλλά βρίσκεται κιόλας στο στόχαστρο των Ερυθροφρουρών εξαιτίας του «παράξενου» χρώματος των ματιών της. Το όνομά της προφέρεται Γου Γιανγκ Πέι και γράφεται Γου, όπως τα σπάνια αγριοβότανα, με το ιδεόγραμμα του Χορταριού στην κορυφή του ιδεογράμματος του Τίποτα. Γιανγκ, όπως η Πιπερόριζα. Μοναδική της φίλη θα γίνει η συμμαθήτριά της Σφενταμιά, που επίσης διώκεται λόγω ενός ασήμαντου παραπτώματος του πατέρα της που σαπίζει στη φυλακή. Μέσα από τα μάτια της Σφενταμιάς, μαοΐστριας από υποχρέωση και δίχως ίχνος φανατισμού, θα παρακολουθήσουμε την ιστορία των δύο κοριτσιών.
Ο νεκρός πατέρας της ΄Αγριας Πιπερόριζας θεωρούνταν κατάσκοπος από τους Ερυθροφρουρούς. Η μητέρα της οδηγείται στην αυτοκτονία. Η ίδια η ΄Αγρια Πιπερόριζα γίνεται ένθερμη οπαδός του Μαοϊσμού για να μπορέσει να επιβιώσει. Ανεβαίνει γρήγορα τα σκαλιά της κομματικής ιεραρχίας και ανακηρύσσεται πανεθνικό πρότυπο μαοΐστριας. Κερδίζει την αναγνώριση και το σεβασμό όλων, αλλά και την καρδιά ενός παιδικού της φίλου. ΄Όμως οι εντολές του Μάο απαγορεύουν τους ρομαντικούς έρωτες. Το ζευγάρι θα υποφέρει αφόρητα αντιμετωπίζοντας ένα αδιέξοδο καταπίεσης και παραλογισμού. Η Σφενταμιά εμπλέκεται στη σεξουαλικά φορτισμένη αυτή σχέση συμμετέχοντας σ΄ ένα ιδιόρρυθμο ερωτικό τρίγωνο που η συγγραφέας του βιβλίου περιγράφει με ψυχογραφική λεπτότητα και λυρικό ερωτισμό.
Η ΄Αγρια Πιπερόριζα έχει τις καθαρές γραμμές μιας παραβολής, τη δυνατή γεύση του πρωτοποριακού μυθιστορήματος, τη σεξουαλικότητα μιας γαλλικής ταινίας και τη θλίψη μιας πραγματικά τραγικής ιστορίας αγάπης.
(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)
Είναι ένα βιβλίο που παρουσιάζει την εποχή της Πολιτιστικής Επανάστασης ως μια εποχή που χαρακτηρίζεται από «ψυχολογικές και σεξουαλικές διαστροφές», όπως αναγράφεται και στο οπισθόφυλλο του βιβλίου, με τρόπο πειστικό, καθώς εστιάζει στο ερωτικό τρίγωνο. Οι επιφυλάξεις μου κατά την ανάγνωση με οδήγησαν να το τοποθετήσω έξω από τον χρόνο και τον χώρο στον οποίο αναφέρεται και να το εντάξω απλώς σε μια κατηγορία ανάλαφρων ερωτικών αναγνωσμάτων. Κατάλληλο για να προκαλέσει μια έρευνα σχετικά με τις αληθινές συνθήκες που επικρατούσαν στην Κίνα κατά τη διάρκεια της Πολιτιστικής Επανάστασης, αλλά και γι΄ αυτές που επικρατούσαν πριν από αυτή. Μου έχει δημιουργήσει μεγάλη απορία σχετικά με τη σημασία της Πολιτιστικής Επανάστασης. Επιφυλάσσομαι να ασχοληθώ έστω και λίγο με την ιστορία της Κίνας.
Γιάννης Καλπούζος: ΄Αγιοι και Δαίμονες
«΄Επιασα να γράψω τούτο το στόρημα ως ιστορητής και ιστορούμενος. Να περπατήσουν πάνω στο χαρτί όσα μονάχος μου αξιώθηκα να ζήσω και όσα οι μαρτυρίες άλλων ακούμπησαν στην πένα μου. Γιατί πολλών εζήτησα τη βοήθεια και μ΄ απολογήθηκαν με το στόμα ή μου τα έδωκαν γραμμένα. Κι είναι και λόγια άλλων όπως τα εκράτησα στο νου μου, γιατί σαν με πήρε αυτός ο πυρετός εκείνοι ήσαν αφανισμένοι από τη ζωή… Λαγαρό νερό έρχονται οι θύμησες κι αέρας δίχως τον κουρνιαχτό που σήκωσε οπίσω του το πέρασμα του καιρού, αλλά και όσων οι κάλαμοι ήσαν ποτισμένοι με ζοφή μελάνη, καθώς έκατσε στα μάτια τους το μίσος, η κολακεία και ο ιφτιράς (συκοφαντία), και καθαρά δεν έγλεπαν. ΄Ερχονται οι θύμησες καθάριες αμά και ίδιες φωτιές ολόγυρα. Σταλαματιές μελιού τη μια, δάκρυ πικρό την άλλη. Πότε με τρατάρουν δροσερό λεβάντε, πότε άγρια τραμουντάνα με κλωθογυρίζει όπως το φύλλο στα σοκάκια της Πόλης. ΄Ατζαμπα(άραγε) έπραξα σωστά να τις ιστορήσω; Οι αποθαμένοι δεν ομιλούν αμά κι από τους ζωντανούς δεν θα λάβω απόκριση. Τούτη η αμφιβολία θα με καίει ώσπου να σφαλίσω τα μάτια μου. ΄Ερχονται όλα όσα έζησα όπως το πρώτο γιαγκίνι, όθεν θέλησα να κάμω την αρχή σε τούτο το ανάποδο ταξίδι. Το πρώτο γιαγκίνι, τότε…»
Μυθοπλασία και πραγματικότητα συνυφαίνονται στο υφαντό της Πόλης από το 1808 ως το 1831. «Μάταια περιστρέφεται ο ουρανός γύρω απ΄ τον κόσμο. Πόλη σαν την Κωνσταντινούπολη δεν βλέπει πουθενά. Δείτε πώς λάμπει με μια ομορφιά μονάχα δική της καθώς χαϊδεύει χαμογελώντας τη θάλασσα» (Γιουσούφ Ναμπί, τούρκος ποιητής, 1642-1712). Καθημερινή ζωή, έρωτες, δυνατές φιλίες, πλούτη, φτώχεια, οραματιστές, συμμορίες των δρόμων, χασικλήδες, δερβίσηδες, γενίτσαροι. Αρνησίθρησκοι, κρυπτοχριστιανοί, δεισιδαίμονες, ερωτικά ξόρκια, χαμένα όνειρα, οι γυναίκες στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού. Πυρκαγιές, παζάρια, βεγγέρες, καπηλειά των 1000 τ.μ., η τρομερή φυλακή του Μπάνιον, εκεί όπου ο φόβος γεννιέται: «Πώς με όλα τούτα να μη γεννηθεί ο φόβος, αμά και να μη σκληράνει η ψυχή; Πώς να μη κάμει σκληρό πετσί ολόγυρά της και τίποτε να μη νιώθει; Πώς να μην απομείνεις μονάχα κορμί; Κι αυτό άθλιο, ωσάν ξένο να το λογαριάζεις» (σελ. 341). Το μπουντρούμι και η αστυνομία του Πατριαρχείου. Κοινά σχολεία, η Μεγάλη του Γένους Σχολή, ερωμένες Πατριαρχών, λεσβίες, αρώματα, λάσπες, βασανιστήρια, πανούκλα. Προεπαναστατική περίοδος, Φαναριώτες, συνωμοσίες, μυστικές εταιρείες, προδότες, μισαλλοδοξία, οι σφαγές στην Πόλη το 1821. Ρωμιοί, Οθωμανοί, Αρμένιοι, Φράγκοι, Εβραίοι. Ο Μποκρουζέ: «… Πιστεύω πως μια μέρα όλοι οι κάτοικοι της γης θα γίνουν ιγντίς (μιγάδες). Μα και πάλι θα βρίσκουν τρόπο να χωρίζονται. Η χώρα, η γλώσσα, η θρησκεία θα φαίνεται να είναι οι αιτίες και θα χωρίζονται σε νέες φυλές κι ας είναι όλοι ιγντίς. Κείνο που θέλω να πω είναι ότι δεν φταίει το αίμα, ούτε οι θρησκείες ούτε οι γλώσσες για τα δεινά του λαού. Οι Οθωμανοί είναι το πιο τρανταχτό παράδειγμα. Ιγντίς είναι και η θρησκεία τους, αν το καλοσκεφτεί κανείς, όπως και των χριστιανών. Πήραν την Παλαιά Διαθήκη των Ιουδαίων, τόσα και τόσα στοιχεία από τους ΄Ελληνες του Δωδεκάθεου κι από άλλες θρησκείες των αρχαίων λαών. ΄Όλα λοιπόν ιγντίς. Γιατί τα δεινά του λαού; Γιατί εκείνοι που κυβερνούν φροντίζουν να διαιρούν για να βασιλεύουν. Ποτίζουν το λαό με το ένα και το άλλο, γίνονται τούτα ρίζωμα βαθύ μέσα του και ύστερα ρίχνονται να κατασπαράξουν κείνους που δεν έχουν τίποτε να χωρίσουν μαζί τους. Λέγουν στον Οθωμανό πως είσαι ανώτερος των ραγιάδων, κι αυτός, αντί να ιδεί ποιος του πατάει το σβέρκο, στρέφεται κατά του δύστυχου χαμάλη, που κάμνει την ίδια δουλειά με τη δική του…»(σελ. 184). Κι ακόμα, Πόντος και Χίος: «μονάχα το βλέμμα τους μαρτυρούσε το αδειανό της ψυχής τους. ΄Εγλεπαν κάπου μακριά. Τόσο μακριά, όσο βρίσκεται το τίποτε» (σελ. 661). Δραγατσάνι, Μανιάκι, Αλεξάνδρεια. «Τι σημασία έχει αν κάποιον τον λένε Τζανή ή Μποκρουζέ, κι αν είναι Οθωμανός ή Ρωμιός; Σημασία έχει το κελάηδημά τους. Και το κάθε κελάηδημα πρέπει να μάθεις να στοχάζεσαι για να μπορείς να το κρίνεις. Γιατί εκείνος που άκουσε μόνο σπουργίτι να κελαηδεί θαρρεί πως είναι το πιο γλυκόλαλο πουλί στον κόσμο. Κι ακόμη, κείνος που ακούει ένα καναρίνι, αλλά δεν ξέρει από κελαηδήματα, δεν είναι σε θέση να το εκτιμήσει. Μα και τα κελαηδήματα των ανθρώπων θέλουν προσοχή και μελέτη» (σελ. 201). Η μητέρα «θυμήσου τη μια στιγμή να σε νοιάζεται. Θυμήσου έναν λόγο της που σ΄ έμαθε κάτι σπουδαίο για τη ζωή. Θυμήσου και το πιο όμορφο χαμόγελό της. Κράτησε τα ωσάν φυλακτό και κείνη θα ζει μαζί σου».
Πόθος «΄Όπως η βροχή μπαίνει στο κακοσκεπασμένο σπίτι, έτσι και ο πόθος εισχωρεί στο νου που δεν έχει ασκηθεί» (Βούδας). Φόβος «Κανένα πάθος δεν αφαιρεί τη θέληση και τη λογική από το νου του ανθρώπου όσο ο φόβος» (΄Εντμουντ Μπερκ, βρετανός πολιτικός και φιλόσοφος, 1729-1797). ΄Οχλος «Ο όχλος είναι η μητέρα όλων των τυράννων» (Διογένης). Ο πατέρας: ΄Οχλος! Μας κατακλύζουν εξωτικά, νεράιδες, στοιχειά, καλικάτζαροι, καλές κυράδες, ιπτάμενοι δράκοι. Πού ζώμεν; Πάσχοντες Μουσουλμάνοι καταφεύγουν εις εξορκισμούς των χριστιανών ιερέων. Χριστιανοί προστρέχουν σε εμίρηδες και δερβίσηδες να τους διαβάσουν. Τούρκοι, Ρωμιοί, Αρμένιοι, Εβραίοι ολημερίς ματιάζονται ή είναι αμποδεμένοι και μαγευμένοι. ΄Οσοι γεννώνται Σάββατο μεταμορφώνονται σε λυκανθρώπους. Γαβγίζουν οι σκύλοι σ το δρόμο; Οιωνός θανάτου. Ανέβασε κάποιος πυρετό; Φταίει η κακιά η ώρα. Χώρισε η τάδε με τον άντρα της; Της έκαμαν μάγια. Εχύθη ρακί; Θα γίνει κακό. Εχύθη κρασί; Ευτυχία. Πονεί ή σφυρίζει το αυτί; Κακολογία. Για κάθε τι σημαντικό προστρέχουν εις τους μελλοντολόγους. Τρίτην και Παρασκευήν δεν ταξιδεύουν οι χριστιανοί. Οι Εβραίοι την Τετράδην. Οι Οθωμανοί Παρασκευήν και Σάββατο. Δίσεκτο έτος δεν υπανδρεύονται. Παντού βλέπεις πλεξούδες σκόρδων και γαλαζόπετρες. Είμεθα λαός απαιδεύτων και γρυλίζομεν ακόμη ωσάν τα άγρια θηρία» (σελ. 117). ΄Αγιοι και Δαίμονες. «Μην μετανιώνεις για ό,τι έπραξες. Να χαίρεσαι που τα έζησες όλα τούτα, κι ας πόνεσες κι ας κινδύνεψες κι ας βασανίστηκες. Ωσάν δέκα ζωές είναι. Να μετανιώνει εκείνος που δεν μεγαλώνει το βήμα του ούτε ένα πόντο από το συνηθισμένο. Εκείνος που περπατά τυφλά στα βήματα μυριάδων άλλων» (σελ. 400). Η λύτρωση «Ο άνθρωπος του Θεού είναι πέρα από απιστία και πίστη. Για τον άνθρωπο του Θεού, ορθό και λάθος είναι το ίδιο… ΄Όταν ο πιστός αφιερώνεται στο Θεό, γίνεται κατά κάποιον τρόπο ένα μαζί Του και βλέπει τον κόσμο ωσάν να είναι μια αχτίδα Του. Κι αφού όλα είναι θέλημα του Θεού να συμβούν, δεν υπάρχει ορθό και λάθος. Κείνο που προσθέτω εγώ είναι πως κάθε άνθρωπος είναι ένας μικρός Θεός. Μπορεί να κοιτάζει τον ίδιο τον «εαυτό του», όπως ο Θεός τον κόσμο. Να λέγει: «΄Οσα έγιναν, έπρεπε να γίνουν» και να γαληνεύει η ψυχή του. ΄Υστερα να κοιτάζει ο «εαυτός» τον μικρό Θεό και να πασχίζει να τον φτάσει. Να εξομοιωθεί με το θείο που κρύβει μέσα του και να στοχάζεται τι θα πράξει αποδώ και μπρος (σελ. 725)…Γιατί «ο λόγος του βασιλιά είναι βασιλιάς του λόγου. ΄Όμως και συ είσαι βασιλιάς του εαυτού σου. Κάνε το δικό σου λόγο βασιλιά που θα αποφασίσει για τον δρόμο σου και προχώρα. Σκέψου τι θα έκανες εάν σου δινόταν η ευκαιρία να ξαναζήσει και κάμε το αποδώ και μπρος. Να ελευθερωθείς από όσα έκαμες και από όσα δεν έκαμες» (σελ. 692). ΄Ένα επικό μυθιστόρημα που καθηλώνει τον αναγνώστη με την περιπετειώδη ζωή των ηρώων του, την ατμόσφαιρά του, τη χειμαρρώδη γλώσσα του, το συναίσθημα, τον στοχασμό, τις αστείες καταστάσεις και την ολοζώντανη αναπαράσταση της εποχής εκείνης. «Θρύλοι και παραδόσεις άρχισαν ν΄ ακούγονται όσο ποτέ άλλοτε. Και τούτο, γιατί φροντίζαμε να τους σπείρουμε ξανά στον κόσμο για να τον ζεστάνουμε με την ιδέα του ξεσηκωμού. ΄Όπως ο θρύλος για τα τρία αδέλφια των Κρητικών που πολεμούσαν τους Τούρκους τον καιρό της Άλωσης, δίχως να ημπορούν να τους κάμουν ζάφτι χιλιάδες, και συμφώνησαν στο τέλος να τους δώκει καράβι ο σουλτάνος για να φύγουν. Κι έλεγε ο θρύλος ότι δεν έφτασαν ποτέ σ την Κρήτη και γυρνούν στο πέλαγος μέχρι να ξεκινήσει πάλι η μάχη για την απελευθέρωση της Πόλης, και τότε θα φανούν να λάβουν μέρος. Κι ακόμα θρύλους για ποτάμια στερεμένα που θα ξανακυλήσουν, για πουλιά που πέταξαν με το μήνυμα της ΄Αλωσης βαμμένο στα φτερά τους, για τα ψάρια του Μπαλουκλί που θα επέστρεφαν στο τηγάνι του καλόγερου, για τον παπά οπού τον κατάπιε ο τοίχος της Αγια-Σοφιάς σαν μπήκαν στην εκκλησία οι Οθωμανοί και θα έβγαινε να συνεχίσει τη λειτουργία όταν λευτερωθεί η Πόλη (σελ. 503). Με τον συλλογισμό ότι οι άνθρωποι όλων των φυλών θα ζούσαν πιότερο μονοιασμένοι, ότι μια καταστροφή θα μπορούσε να γίνει αφορμή να ανθίσει ένας καινούριος κόσμος «…Για κάπου τραβάμε. ΄Ολοι μαζί; Ο καθένας μονάχος του; Δεν ηξεύρω. Αλλά σαν νιώσεις πως για κάπου τραβάς, πώς για κάποιον σκοπό είσαι απά στη γης, δεν έχεις παρά να σύρεις το ποδάρι σου ένα βήμα παρέκει. Για να έχει νόημα η πατημασιά σου σ΄ αυτόν τον κόσμο. Και δεν γίνεται, πριν κάμεις το βήμα σου, να μη θωρείς πού πάταγες χθες και πού πατούσαν οι γεννημένοι πρωτύτερα από σένα. Είναι σα να στεριώνεις το μαδέρι μονάχα από τη μια μεριά και να θέλεις να διαβείς αντίκρυ. Είναι κι αυτός ένας λόγος οπού θέλησα να ιστορήσω τη ζωή μου» (σελ. 738).
Μυθοπλασία και πραγματικότητα συνυφαίνονται στο υφαντό της Πόλης από το 1808 ως το 1831. «Μάταια περιστρέφεται ο ουρανός γύρω απ΄ τον κόσμο. Πόλη σαν την Κωνσταντινούπολη δεν βλέπει πουθενά. Δείτε πώς λάμπει με μια ομορφιά μονάχα δική της καθώς χαϊδεύει χαμογελώντας τη θάλασσα» (Γιουσούφ Ναμπί, τούρκος ποιητής, 1642-1712). Καθημερινή ζωή, έρωτες, δυνατές φιλίες, πλούτη, φτώχεια, οραματιστές, συμμορίες των δρόμων, χασικλήδες, δερβίσηδες, γενίτσαροι. Αρνησίθρησκοι, κρυπτοχριστιανοί, δεισιδαίμονες, ερωτικά ξόρκια, χαμένα όνειρα, οι γυναίκες στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού. Πυρκαγιές, παζάρια, βεγγέρες, καπηλειά των 1000 τ.μ., η τρομερή φυλακή του Μπάνιον, εκεί όπου ο φόβος γεννιέται: «Πώς με όλα τούτα να μη γεννηθεί ο φόβος, αμά και να μη σκληράνει η ψυχή; Πώς να μη κάμει σκληρό πετσί ολόγυρά της και τίποτε να μη νιώθει; Πώς να μην απομείνεις μονάχα κορμί; Κι αυτό άθλιο, ωσάν ξένο να το λογαριάζεις» (σελ. 341). Το μπουντρούμι και η αστυνομία του Πατριαρχείου. Κοινά σχολεία, η Μεγάλη του Γένους Σχολή, ερωμένες Πατριαρχών, λεσβίες, αρώματα, λάσπες, βασανιστήρια, πανούκλα. Προεπαναστατική περίοδος, Φαναριώτες, συνωμοσίες, μυστικές εταιρείες, προδότες, μισαλλοδοξία, οι σφαγές στην Πόλη το 1821. Ρωμιοί, Οθωμανοί, Αρμένιοι, Φράγκοι, Εβραίοι. Ο Μποκρουζέ: «… Πιστεύω πως μια μέρα όλοι οι κάτοικοι της γης θα γίνουν ιγντίς (μιγάδες). Μα και πάλι θα βρίσκουν τρόπο να χωρίζονται. Η χώρα, η γλώσσα, η θρησκεία θα φαίνεται να είναι οι αιτίες και θα χωρίζονται σε νέες φυλές κι ας είναι όλοι ιγντίς. Κείνο που θέλω να πω είναι ότι δεν φταίει το αίμα, ούτε οι θρησκείες ούτε οι γλώσσες για τα δεινά του λαού. Οι Οθωμανοί είναι το πιο τρανταχτό παράδειγμα. Ιγντίς είναι και η θρησκεία τους, αν το καλοσκεφτεί κανείς, όπως και των χριστιανών. Πήραν την Παλαιά Διαθήκη των Ιουδαίων, τόσα και τόσα στοιχεία από τους ΄Ελληνες του Δωδεκάθεου κι από άλλες θρησκείες των αρχαίων λαών. ΄Όλα λοιπόν ιγντίς. Γιατί τα δεινά του λαού; Γιατί εκείνοι που κυβερνούν φροντίζουν να διαιρούν για να βασιλεύουν. Ποτίζουν το λαό με το ένα και το άλλο, γίνονται τούτα ρίζωμα βαθύ μέσα του και ύστερα ρίχνονται να κατασπαράξουν κείνους που δεν έχουν τίποτε να χωρίσουν μαζί τους. Λέγουν στον Οθωμανό πως είσαι ανώτερος των ραγιάδων, κι αυτός, αντί να ιδεί ποιος του πατάει το σβέρκο, στρέφεται κατά του δύστυχου χαμάλη, που κάμνει την ίδια δουλειά με τη δική του…»(σελ. 184). Κι ακόμα, Πόντος και Χίος: «μονάχα το βλέμμα τους μαρτυρούσε το αδειανό της ψυχής τους. ΄Εγλεπαν κάπου μακριά. Τόσο μακριά, όσο βρίσκεται το τίποτε» (σελ. 661). Δραγατσάνι, Μανιάκι, Αλεξάνδρεια. «Τι σημασία έχει αν κάποιον τον λένε Τζανή ή Μποκρουζέ, κι αν είναι Οθωμανός ή Ρωμιός; Σημασία έχει το κελάηδημά τους. Και το κάθε κελάηδημα πρέπει να μάθεις να στοχάζεσαι για να μπορείς να το κρίνεις. Γιατί εκείνος που άκουσε μόνο σπουργίτι να κελαηδεί θαρρεί πως είναι το πιο γλυκόλαλο πουλί στον κόσμο. Κι ακόμη, κείνος που ακούει ένα καναρίνι, αλλά δεν ξέρει από κελαηδήματα, δεν είναι σε θέση να το εκτιμήσει. Μα και τα κελαηδήματα των ανθρώπων θέλουν προσοχή και μελέτη» (σελ. 201). Η μητέρα «θυμήσου τη μια στιγμή να σε νοιάζεται. Θυμήσου έναν λόγο της που σ΄ έμαθε κάτι σπουδαίο για τη ζωή. Θυμήσου και το πιο όμορφο χαμόγελό της. Κράτησε τα ωσάν φυλακτό και κείνη θα ζει μαζί σου».
Πόθος «΄Όπως η βροχή μπαίνει στο κακοσκεπασμένο σπίτι, έτσι και ο πόθος εισχωρεί στο νου που δεν έχει ασκηθεί» (Βούδας). Φόβος «Κανένα πάθος δεν αφαιρεί τη θέληση και τη λογική από το νου του ανθρώπου όσο ο φόβος» (΄Εντμουντ Μπερκ, βρετανός πολιτικός και φιλόσοφος, 1729-1797). ΄Οχλος «Ο όχλος είναι η μητέρα όλων των τυράννων» (Διογένης). Ο πατέρας: ΄Οχλος! Μας κατακλύζουν εξωτικά, νεράιδες, στοιχειά, καλικάτζαροι, καλές κυράδες, ιπτάμενοι δράκοι. Πού ζώμεν; Πάσχοντες Μουσουλμάνοι καταφεύγουν εις εξορκισμούς των χριστιανών ιερέων. Χριστιανοί προστρέχουν σε εμίρηδες και δερβίσηδες να τους διαβάσουν. Τούρκοι, Ρωμιοί, Αρμένιοι, Εβραίοι ολημερίς ματιάζονται ή είναι αμποδεμένοι και μαγευμένοι. ΄Οσοι γεννώνται Σάββατο μεταμορφώνονται σε λυκανθρώπους. Γαβγίζουν οι σκύλοι σ το δρόμο; Οιωνός θανάτου. Ανέβασε κάποιος πυρετό; Φταίει η κακιά η ώρα. Χώρισε η τάδε με τον άντρα της; Της έκαμαν μάγια. Εχύθη ρακί; Θα γίνει κακό. Εχύθη κρασί; Ευτυχία. Πονεί ή σφυρίζει το αυτί; Κακολογία. Για κάθε τι σημαντικό προστρέχουν εις τους μελλοντολόγους. Τρίτην και Παρασκευήν δεν ταξιδεύουν οι χριστιανοί. Οι Εβραίοι την Τετράδην. Οι Οθωμανοί Παρασκευήν και Σάββατο. Δίσεκτο έτος δεν υπανδρεύονται. Παντού βλέπεις πλεξούδες σκόρδων και γαλαζόπετρες. Είμεθα λαός απαιδεύτων και γρυλίζομεν ακόμη ωσάν τα άγρια θηρία» (σελ. 117). ΄Αγιοι και Δαίμονες. «Μην μετανιώνεις για ό,τι έπραξες. Να χαίρεσαι που τα έζησες όλα τούτα, κι ας πόνεσες κι ας κινδύνεψες κι ας βασανίστηκες. Ωσάν δέκα ζωές είναι. Να μετανιώνει εκείνος που δεν μεγαλώνει το βήμα του ούτε ένα πόντο από το συνηθισμένο. Εκείνος που περπατά τυφλά στα βήματα μυριάδων άλλων» (σελ. 400). Η λύτρωση «Ο άνθρωπος του Θεού είναι πέρα από απιστία και πίστη. Για τον άνθρωπο του Θεού, ορθό και λάθος είναι το ίδιο… ΄Όταν ο πιστός αφιερώνεται στο Θεό, γίνεται κατά κάποιον τρόπο ένα μαζί Του και βλέπει τον κόσμο ωσάν να είναι μια αχτίδα Του. Κι αφού όλα είναι θέλημα του Θεού να συμβούν, δεν υπάρχει ορθό και λάθος. Κείνο που προσθέτω εγώ είναι πως κάθε άνθρωπος είναι ένας μικρός Θεός. Μπορεί να κοιτάζει τον ίδιο τον «εαυτό του», όπως ο Θεός τον κόσμο. Να λέγει: «΄Οσα έγιναν, έπρεπε να γίνουν» και να γαληνεύει η ψυχή του. ΄Υστερα να κοιτάζει ο «εαυτός» τον μικρό Θεό και να πασχίζει να τον φτάσει. Να εξομοιωθεί με το θείο που κρύβει μέσα του και να στοχάζεται τι θα πράξει αποδώ και μπρος (σελ. 725)…Γιατί «ο λόγος του βασιλιά είναι βασιλιάς του λόγου. ΄Όμως και συ είσαι βασιλιάς του εαυτού σου. Κάνε το δικό σου λόγο βασιλιά που θα αποφασίσει για τον δρόμο σου και προχώρα. Σκέψου τι θα έκανες εάν σου δινόταν η ευκαιρία να ξαναζήσει και κάμε το αποδώ και μπρος. Να ελευθερωθείς από όσα έκαμες και από όσα δεν έκαμες» (σελ. 692). ΄Ένα επικό μυθιστόρημα που καθηλώνει τον αναγνώστη με την περιπετειώδη ζωή των ηρώων του, την ατμόσφαιρά του, τη χειμαρρώδη γλώσσα του, το συναίσθημα, τον στοχασμό, τις αστείες καταστάσεις και την ολοζώντανη αναπαράσταση της εποχής εκείνης. «Θρύλοι και παραδόσεις άρχισαν ν΄ ακούγονται όσο ποτέ άλλοτε. Και τούτο, γιατί φροντίζαμε να τους σπείρουμε ξανά στον κόσμο για να τον ζεστάνουμε με την ιδέα του ξεσηκωμού. ΄Όπως ο θρύλος για τα τρία αδέλφια των Κρητικών που πολεμούσαν τους Τούρκους τον καιρό της Άλωσης, δίχως να ημπορούν να τους κάμουν ζάφτι χιλιάδες, και συμφώνησαν στο τέλος να τους δώκει καράβι ο σουλτάνος για να φύγουν. Κι έλεγε ο θρύλος ότι δεν έφτασαν ποτέ σ την Κρήτη και γυρνούν στο πέλαγος μέχρι να ξεκινήσει πάλι η μάχη για την απελευθέρωση της Πόλης, και τότε θα φανούν να λάβουν μέρος. Κι ακόμα θρύλους για ποτάμια στερεμένα που θα ξανακυλήσουν, για πουλιά που πέταξαν με το μήνυμα της ΄Αλωσης βαμμένο στα φτερά τους, για τα ψάρια του Μπαλουκλί που θα επέστρεφαν στο τηγάνι του καλόγερου, για τον παπά οπού τον κατάπιε ο τοίχος της Αγια-Σοφιάς σαν μπήκαν στην εκκλησία οι Οθωμανοί και θα έβγαινε να συνεχίσει τη λειτουργία όταν λευτερωθεί η Πόλη (σελ. 503). Με τον συλλογισμό ότι οι άνθρωποι όλων των φυλών θα ζούσαν πιότερο μονοιασμένοι, ότι μια καταστροφή θα μπορούσε να γίνει αφορμή να ανθίσει ένας καινούριος κόσμος «…Για κάπου τραβάμε. ΄Ολοι μαζί; Ο καθένας μονάχος του; Δεν ηξεύρω. Αλλά σαν νιώσεις πως για κάπου τραβάς, πώς για κάποιον σκοπό είσαι απά στη γης, δεν έχεις παρά να σύρεις το ποδάρι σου ένα βήμα παρέκει. Για να έχει νόημα η πατημασιά σου σ΄ αυτόν τον κόσμο. Και δεν γίνεται, πριν κάμεις το βήμα σου, να μη θωρείς πού πάταγες χθες και πού πατούσαν οι γεννημένοι πρωτύτερα από σένα. Είναι σα να στεριώνεις το μαδέρι μονάχα από τη μια μεριά και να θέλεις να διαβείς αντίκρυ. Είναι κι αυτός ένας λόγος οπού θέλησα να ιστορήσω τη ζωή μου» (σελ. 738).
Πέμπτη 12 Μαΐου 2011
Τετάρτη 11 Μαΐου 2011
ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΔΙΑΚΟΠΕΣ και ΤΑΙ ΤΣΙ ΤΣΟΥΑΝ
Τρία 7ήμερα: 3-9, 9-15 και 15-21 Ιουλίου αφιερωμένα στην ΑΝΑΖΩΟΓΟΝΗΣΗ, στην ΞΕΚΟΥΡΑΣΗ και την ΑΝΤΙΓΗΡΑΝΣΗ σώματος και νου, στη ΛΗΣΜΟΝΙΑ για λίγες μέρες του συνήθη τρόπου ζωής και σκέψης γιατί…
Όταν οι άνθρωποι δεν ξεχνούν εκείνο που μπορεί εύκολα να ξεχαστεί και ξεχνούν εκείνο που δεν έπρεπε να ξεχνιέται ποτέ, τότε έχουμε μια περίπτωση αληθινής λησμοσύνης.
Ας θυμηθούμε ότι ο καθένας μας χρειάζεται μια ευκαιρία για βαθιά ξεκούραση και επαφή με γνώσεις και τεχνικές που θα τον οδηγήσουν στην αρμονία από την οποία διέπονται οι λεπτές δυνάμεις που υφαίνουν τη ζωή.
Το μέρος που θα μας φιλοξενήσει για ενδέκατη χρονιά είναι μια μαγευτική και ήσυχη παραλία του ανατολικού Πηλίου, όπου σε ένα μικρό ξενοδοχείο περίπου 15 δωματίων, αποκλειστικά για την ομάδα μας, πάνω στο κύμα και με θέα από τα μπαλκόνια των δωματίων του στο Αιγαίο και τη Σκιάθο, θα απολαύσουμε τη θάλασσα, το δάσος, την συντροφικότητα, τη διερεύνηση των γνώσεων μας, τη χαρά που πηγάζει από τη φροντίδα του εσωτερικού μας κήπου.
Τα μέσα που θα χρησιμοποιήσουμε για να πετύχουμε τα παραπάνω είναι:
1) Πρόγραμμα ασκήσεων και ομιλιών (ανάλυση παρακάτω)
2) Διατροφή : Γευματίζουμε ομαδικά 3 φορές την ημέρα με βιολογικά κατά το δυνατόν τρόφιμα που μαγειρεύονται αποκλειστικά για την ομάδα μας καθώς και το απογευματινό φρούτο. Επίσης ανάλυση της διατροφής σύμφωνα με τον κύκλο των 5 στοιχείων και σύμφωνα με την αλλαγή της ενέργειας κατά εποχή.
3) Βότανα : Προαιρετική χρήση αποτοξινωτικών και εξισορροπητικών βοτάνων που τα πίνουμε σαν αφεψήματα με το πρωινό ή μετά τις ασκήσεις και στόχο έχουν το φρεσκάρισμα του σώματος και του νου.
4) Μασάζ: Μασάζ με αιθέρια έλαια από εκπαιδευμένους ειδικούς συνεργάτες.
5) Βραδινές δραστηριότητες : Βραδιές αφιερωμένες στην ποίηση, στη μουσική, στην αστρονομία (παρατήρηση με τηλεσκόπιο και τη βοήθεια ειδικού συνεργάτη) καθώς
και βραδιά στο δάσος.
Καθημερινό πρόγραμμα
7:00 Ξύπνημα και πρωινή βόλτα στο δάσος. Πρωινές ασκήσεις που περιλαμβάνουν αναπνοές, διαλογισμό και κίνηση. Στα τρία 7ήμερα θα διδαχθούν μεταξύ άλλων και τα παρακάτω:
1ο : Εισαγωγή στην εσωτερική πολεμική τέχνη Ba gua (οκτώ τρίγραμμα). Οι βασικές αρχές, η θέση του σώματος, οι κινήσεις των άκρων, οι αλλαγές και το νόημα στην υγεία και δύναμη του σώματος.
2ο : Οι οκτώ βασικές παλάμες της τέχνης του Ba gua. Το θεμέλιο για την κατανόηση της τέχνης για ενεργειακούς ή μαχητικούς σκοπούς.
3ο : Ανάλυση των βασικών κινήσεων του tai chi chuan. Η εσωτερικότητα της τέχνης σ΄ ένα ανώτερο επίπεδο.
Κατά τη διάρκεια των τριών εβδομάδων θα γίνεται εξάσκηση και σε ένα όπλο για τους παλιούς μαθητές (προαιρετικά) και το Chi Kung τα οκτώ διαμάντια.
9:00 Πρωινό που περιλαμβάνει τσάι 12 βοτάνων,κουάκερ, φρούτα, μέλι, ταχίνι, αυγά ντόπια,παξιμάδια, γιαούρτι, τυρί.
Στη συνέχεια ελεύθερος χρόνος για ξεκούραση , διάβασμα, κολύμπι κλπ.
13:30 Μεσημεριανό φαγητό: σαλάτα ωμή και βραστή, δημητριακά, λαχανικά εποχής, τυρί φέτα και κάθε δεύτερη μέρα ψητό ψάρι.
Ακολουθεί μεσημεριανή ανάπαυση.
18:00 Φρούτο εποχής.
18:30 Στην Ταράτσα του ξενοδοχείου : Πρακτικές που έχουν στόχο την εξισορρόπηση των 5 στοιχείων και τη θεραπευτική αναγέννηση του σώματος.
Στα τρία 7ήμερα θα διδαχθούν τα παρακάτω:
1ο: α)Το θεραπευτικό Chi Kung «18 χέρια του Λόχαν» Α΄ μέρος
β) Ανάλυση των τεσσάρων πρώτων κεφαλαίων του σεμιναρίου της διατροφής.
2ο : α) Το θεραπευτικό Chi Kung «18 χέρια του Λόχαν» B΄ μέρος
β) Ανάλυση των κεφαλαίων 5 έως 8 του σεμιναρίου της διατροφής
3ο: α) Το θεραπευτικό Chi Kung «18 χέρια του Λόχαν» Γ΄ μέρος
β) Ανάλυση των κεφαλαίων 9 έως 12 του σεμιναρίου της διατροφής
Τα «18 χέρια του Λόχαν» είναι ένα Chi Kung από την εποχή του Bodhidharma (600 μ.χ. περίπου), βγαλμένο από ένα αρχαίο χειρόγραφο με τίτλο «Αλλαγή των Μυών και των Τενόντων».
Κατά τη διάρκεια και των τριων εβδομάδων θα γίνει εξάσκηση του Chi Kung των (6) θεραπευτικών ήχων.
21:00 Βραδινό φαγητό (ανάλογο του μεσημεριανού) και στη συνέχεια διάφορες
δραστηριότητες καθώς και η καθιερωμένη από τα προηγούμενα χρόνια βόλτα στο ποτάμι.
Απαραίτητος εξοπλισμός: Αθλητικά παπούτσια, στρωματάκι για τις ασκήσεις, ελαφρά παπούτσια γυμναστικής.
Το πρόγραμμα συντονίζεται από τον Χρήστο Καραγιάννη, δάσκαλο εσωτερικών
πολεμικών Τεχνών της σχολής «Κένταυρος Χείρων», στον οποίο το 2006 η Παγκόσμια
Ομοσπονδία Wu Shu απένειμε τον Χρυσό Αετό ή (3) Dan, και συνεργάτες.
Όταν οι άνθρωποι δεν ξεχνούν εκείνο που μπορεί εύκολα να ξεχαστεί και ξεχνούν εκείνο που δεν έπρεπε να ξεχνιέται ποτέ, τότε έχουμε μια περίπτωση αληθινής λησμοσύνης.
Ας θυμηθούμε ότι ο καθένας μας χρειάζεται μια ευκαιρία για βαθιά ξεκούραση και επαφή με γνώσεις και τεχνικές που θα τον οδηγήσουν στην αρμονία από την οποία διέπονται οι λεπτές δυνάμεις που υφαίνουν τη ζωή.
Το μέρος που θα μας φιλοξενήσει για ενδέκατη χρονιά είναι μια μαγευτική και ήσυχη παραλία του ανατολικού Πηλίου, όπου σε ένα μικρό ξενοδοχείο περίπου 15 δωματίων, αποκλειστικά για την ομάδα μας, πάνω στο κύμα και με θέα από τα μπαλκόνια των δωματίων του στο Αιγαίο και τη Σκιάθο, θα απολαύσουμε τη θάλασσα, το δάσος, την συντροφικότητα, τη διερεύνηση των γνώσεων μας, τη χαρά που πηγάζει από τη φροντίδα του εσωτερικού μας κήπου.
Τα μέσα που θα χρησιμοποιήσουμε για να πετύχουμε τα παραπάνω είναι:
1) Πρόγραμμα ασκήσεων και ομιλιών (ανάλυση παρακάτω)
2) Διατροφή : Γευματίζουμε ομαδικά 3 φορές την ημέρα με βιολογικά κατά το δυνατόν τρόφιμα που μαγειρεύονται αποκλειστικά για την ομάδα μας καθώς και το απογευματινό φρούτο. Επίσης ανάλυση της διατροφής σύμφωνα με τον κύκλο των 5 στοιχείων και σύμφωνα με την αλλαγή της ενέργειας κατά εποχή.
3) Βότανα : Προαιρετική χρήση αποτοξινωτικών και εξισορροπητικών βοτάνων που τα πίνουμε σαν αφεψήματα με το πρωινό ή μετά τις ασκήσεις και στόχο έχουν το φρεσκάρισμα του σώματος και του νου.
4) Μασάζ: Μασάζ με αιθέρια έλαια από εκπαιδευμένους ειδικούς συνεργάτες.
5) Βραδινές δραστηριότητες : Βραδιές αφιερωμένες στην ποίηση, στη μουσική, στην αστρονομία (παρατήρηση με τηλεσκόπιο και τη βοήθεια ειδικού συνεργάτη) καθώς
και βραδιά στο δάσος.
Καθημερινό πρόγραμμα
7:00 Ξύπνημα και πρωινή βόλτα στο δάσος. Πρωινές ασκήσεις που περιλαμβάνουν αναπνοές, διαλογισμό και κίνηση. Στα τρία 7ήμερα θα διδαχθούν μεταξύ άλλων και τα παρακάτω:
1ο : Εισαγωγή στην εσωτερική πολεμική τέχνη Ba gua (οκτώ τρίγραμμα). Οι βασικές αρχές, η θέση του σώματος, οι κινήσεις των άκρων, οι αλλαγές και το νόημα στην υγεία και δύναμη του σώματος.
2ο : Οι οκτώ βασικές παλάμες της τέχνης του Ba gua. Το θεμέλιο για την κατανόηση της τέχνης για ενεργειακούς ή μαχητικούς σκοπούς.
3ο : Ανάλυση των βασικών κινήσεων του tai chi chuan. Η εσωτερικότητα της τέχνης σ΄ ένα ανώτερο επίπεδο.
Κατά τη διάρκεια των τριών εβδομάδων θα γίνεται εξάσκηση και σε ένα όπλο για τους παλιούς μαθητές (προαιρετικά) και το Chi Kung τα οκτώ διαμάντια.
9:00 Πρωινό που περιλαμβάνει τσάι 12 βοτάνων,κουάκερ, φρούτα, μέλι, ταχίνι, αυγά ντόπια,παξιμάδια, γιαούρτι, τυρί.
Στη συνέχεια ελεύθερος χρόνος για ξεκούραση , διάβασμα, κολύμπι κλπ.
13:30 Μεσημεριανό φαγητό: σαλάτα ωμή και βραστή, δημητριακά, λαχανικά εποχής, τυρί φέτα και κάθε δεύτερη μέρα ψητό ψάρι.
Ακολουθεί μεσημεριανή ανάπαυση.
18:00 Φρούτο εποχής.
18:30 Στην Ταράτσα του ξενοδοχείου : Πρακτικές που έχουν στόχο την εξισορρόπηση των 5 στοιχείων και τη θεραπευτική αναγέννηση του σώματος.
Στα τρία 7ήμερα θα διδαχθούν τα παρακάτω:
1ο: α)Το θεραπευτικό Chi Kung «18 χέρια του Λόχαν» Α΄ μέρος
β) Ανάλυση των τεσσάρων πρώτων κεφαλαίων του σεμιναρίου της διατροφής.
2ο : α) Το θεραπευτικό Chi Kung «18 χέρια του Λόχαν» B΄ μέρος
β) Ανάλυση των κεφαλαίων 5 έως 8 του σεμιναρίου της διατροφής
3ο: α) Το θεραπευτικό Chi Kung «18 χέρια του Λόχαν» Γ΄ μέρος
β) Ανάλυση των κεφαλαίων 9 έως 12 του σεμιναρίου της διατροφής
Τα «18 χέρια του Λόχαν» είναι ένα Chi Kung από την εποχή του Bodhidharma (600 μ.χ. περίπου), βγαλμένο από ένα αρχαίο χειρόγραφο με τίτλο «Αλλαγή των Μυών και των Τενόντων».
Κατά τη διάρκεια και των τριων εβδομάδων θα γίνει εξάσκηση του Chi Kung των (6) θεραπευτικών ήχων.
21:00 Βραδινό φαγητό (ανάλογο του μεσημεριανού) και στη συνέχεια διάφορες
δραστηριότητες καθώς και η καθιερωμένη από τα προηγούμενα χρόνια βόλτα στο ποτάμι.
Απαραίτητος εξοπλισμός: Αθλητικά παπούτσια, στρωματάκι για τις ασκήσεις, ελαφρά παπούτσια γυμναστικής.
Το πρόγραμμα συντονίζεται από τον Χρήστο Καραγιάννη, δάσκαλο εσωτερικών
πολεμικών Τεχνών της σχολής «Κένταυρος Χείρων», στον οποίο το 2006 η Παγκόσμια
Ομοσπονδία Wu Shu απένειμε τον Χρυσό Αετό ή (3) Dan, και συνεργάτες.
Σάββατο 5 Μαρτίου 2011
Αργοπεθαίνει
Αργοπεθαίνει όποιος γίνεται σκλάβος της συνήθειας,
επαναλαμβάνοντας κάθε μέρα τις ίδιες διαδρομές,
όποιος δεν αλλάζει περπατησιά,
όποιος δεν διακινδυνεύει και δεν αλλάζει χρώμα στα ρούχα του,
όποιος δεν μιλεί σε όποιον δεν γνωρίζει.
Αργοπεθαίνει όποιος αποφεύγει ένα πάθος,
όποιος προτιμά το μαύρο για το άσπρο
και τα διαλυτικά σημεία στο " ι " αντί ενός συνόλου συγκινήσεων που κάνουν να λάμπουν τα μάτια ,
που μετατρέπουν ένα χασμουρητό σε ένα χαμόγελο,
που κάνουν την καρδιά να κτυπά στο λάθος και στα συναισθήματα.
Αργοπεθαίνει όποιος δεν αναποδογυρίζει το τραπέζι,
όποιος δεν είναι ευτυχισμένος στη δουλειά του,
όποιος δεν διακινδυνεύει τη βεβαιότητα για την αβεβαιότητα για να κυνηγήσει ένα όνειρο,
όποιος δεν επιτρέπει στον εαυτό του τουλάχιστον μια φορά στη ζωή του να αποφύγει τις εχέφρονες συμβουλές.
Αργοπεθαίνει όποιος δεν ταξιδεύει,
όποιος δεν διαβάζει,
όποιος δεν ακούει μουσική,
όποιος δεν βρίσκει σαγήνη στον εαυτό του.
Αργοπεθαίνει όποιος καταστρέφει τον έρωτά του,
όποιος δεν επιτρέπει να τον βοηθήσουν,
όποιος περνάει τις μέρες του παραπονούμενος για τη τύχη του ή για την ασταμάτητη βροχή.
Αργοπεθαίνει όποιος εγκαταλείπει μια ιδέα του πριν την αρχίσει,
όποιος δεν ρωτά για πράγματα που δεν γνωρίζει.
Αποφεύγουμε τον θάνατο σε μικρές δόσεις,
όταν θυμόμαστε πάντοτε ότι για να είσαι ζωντανός χρειάζεται μια προσπάθεια πολύ μεγαλύτερη από το απλό γεγονός της αναπνοής.
Μόνο η ένθερμη υπομονή θα οδηγήσει στην επίτευξη μιας λαμπρής ευτυχίας.
Πάμπλο Νερούντα
(Μετάφραση Βασίλη Χατζηγιάννη )
επαναλαμβάνοντας κάθε μέρα τις ίδιες διαδρομές,
όποιος δεν αλλάζει περπατησιά,
όποιος δεν διακινδυνεύει και δεν αλλάζει χρώμα στα ρούχα του,
όποιος δεν μιλεί σε όποιον δεν γνωρίζει.
Αργοπεθαίνει όποιος αποφεύγει ένα πάθος,
όποιος προτιμά το μαύρο για το άσπρο
και τα διαλυτικά σημεία στο " ι " αντί ενός συνόλου συγκινήσεων που κάνουν να λάμπουν τα μάτια ,
που μετατρέπουν ένα χασμουρητό σε ένα χαμόγελο,
που κάνουν την καρδιά να κτυπά στο λάθος και στα συναισθήματα.
Αργοπεθαίνει όποιος δεν αναποδογυρίζει το τραπέζι,
όποιος δεν είναι ευτυχισμένος στη δουλειά του,
όποιος δεν διακινδυνεύει τη βεβαιότητα για την αβεβαιότητα για να κυνηγήσει ένα όνειρο,
όποιος δεν επιτρέπει στον εαυτό του τουλάχιστον μια φορά στη ζωή του να αποφύγει τις εχέφρονες συμβουλές.
Αργοπεθαίνει όποιος δεν ταξιδεύει,
όποιος δεν διαβάζει,
όποιος δεν ακούει μουσική,
όποιος δεν βρίσκει σαγήνη στον εαυτό του.
Αργοπεθαίνει όποιος καταστρέφει τον έρωτά του,
όποιος δεν επιτρέπει να τον βοηθήσουν,
όποιος περνάει τις μέρες του παραπονούμενος για τη τύχη του ή για την ασταμάτητη βροχή.
Αργοπεθαίνει όποιος εγκαταλείπει μια ιδέα του πριν την αρχίσει,
όποιος δεν ρωτά για πράγματα που δεν γνωρίζει.
Αποφεύγουμε τον θάνατο σε μικρές δόσεις,
όταν θυμόμαστε πάντοτε ότι για να είσαι ζωντανός χρειάζεται μια προσπάθεια πολύ μεγαλύτερη από το απλό γεγονός της αναπνοής.
Μόνο η ένθερμη υπομονή θα οδηγήσει στην επίτευξη μιας λαμπρής ευτυχίας.
Πάμπλο Νερούντα
(Μετάφραση Βασίλη Χατζηγιάννη )
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)
